Milieurecht - overzicht

Het milieurecht is een verzameling van verschillende wetten en regels die betrekking hebben op het beschermen van het leefmilieu. De milieuwetten geven regels voor het beschermen van bodem, lucht- en waterkwaliteit. Daarnaast zijn er regels voor aantasting van het landschap en het overmatig gebruik van natuurlijke grondstoffen.

In de Grondwet is opgenomen dat milieubescherming een taak van de overheid is. Dit grondrecht is vastgelegd in een aantal wetten, waarvan de Wet milieubeheer de belangrijkste vormt. Andere wetten zijn bijvoorbeeld de Wet geluidshinder, de Wet bodembescherming en de Meststoffenwet.

In de milieuwetten zijn de instrumenten te vinden die gebruikt kunnen worden om het leefmilieu te beschermen en te verbeteren: milieukwaliteitseisen, milieuprogramma's, vergunningen, algemene regels en handhaving. Zo staat in de Wet Milieubeheer dat provinciale en gemeentelijke bestuursorganen elke vier jaar milieuplannen moeten ontwikkelen en uitvoeren. In deze plannen is dan bijvoorbeeld opgenomen hoe een lokaal milieuprobleem aangepakt gaat worden. De overheid is verantwoordelijk voor de controle en evaluatie van milieuplannen.

De milieuwetgeving geeft ook bevoegdheden aan overheden om bepaalde heffingen, bijdragen en schadevergoedingen te heffen (bijvoorbeeld energiebelasting en afvalstoffenbelastingen).

Milieuvergunning

Als het gaat om geluid, energie, afvalstoffen, lucht en bodem is een bedrijf in veel gevallen verplicht een melding Activiteitenbesluit te doen of een milieuvergunning aan te vragen. Het Activiteitenbesluit bevat algemene milieuregels en voorschriften voor bedrijven (bijvoorbeeld voor het bewerken van vis of het beheren van een strooiveld). Als een bedrijf als een basisschool of een kantoorgebouw het milieu niet of nauwelijks belast, hoeft er geen melding bij de gemeente te worden gedaan en is een vergunning niet nodig.

Belast een bedrijf het milieu aanzienlijk, dan moeten de bedrijfsactiviteiten vóór aanvang, wijziging of uitbreiding gemeld worden bij de gemeente of provincie. Voorbeeld: een autoherstelbedrijf moet een melding Activiteitenbesluit doen en daarnaast een Omgevingsvergunning beperkte milieutoets (OBM) aanvragen.

Een bedrijf dat het milieu op grote schaal belast, zoals een metaalverwerkend of een afvalwerkend bedrijf, heeft een milieuvergunning nodig.

Handhaving Milieuwetten

In Nederland worden de milieuwetten gehandhaafd via het bestuursrecht, het strafrecht en burgerlijk recht, en wel op verschillende bestuurlijke niveaus. Op nationaal niveau controleert het Ministerie van Volkshuisvesting, Ruimtelijke Ordening en Milieubeheer (VROM) bedrijven op misstanden en overtreden van de milieuwetgeving. Op gemeentelijk niveau bestaan er verschillende milieudiensten die vergunningen afgeven, de naleving van voorschriften controleren en toezicht houden op het overtreden van milieuwetten (milieupolitie).

Als een fabriek of bedrijf de milieuwet overtreedt, bijvoorbeeld door z’n vergunningsvoorschriften niet na te komen, is het strafrecht van toepassing. Leeft een bedrijf de verplichte milieuvoorschriften niet na, dan kan de burger naar het bestuursorgaan stappen dat de vergunning verleend heeft (VROM, provincie of gemeente). Het bestuursorgaan heeft het recht om het bedrijf sancties op te leggen (opleggen dwangsom, intrekken vergunning). Een burger die last heeft van milieuvervuilende activiteiten van een bedrijf en daarvoor een vergoeding wil hebben, valt onder het civiele (burgerlijk) recht. De civiele procedure kan uitlopen op een proces en ertoe leiden dat het bedrijf een schadevergoeding moet betalen.

Rechtsgebied: 

Kunnen wij u helpen?

Heeft u een juridisch probleem en wilt u een advocaat of een mediator inschakelen?
Neem contact met ons op. Wij zoeken een specialist bij uw probleem.

> Schakel hulp in voor uw juridisch probleem