Actueel juridisch nieuws

Raad heeft veel vragen over wetsvoorstel politiegeweld

vr, 07/22/2016 - 12:04

De Raad voor de rechtspraak heeft veel vragen over speciale wetsartikelen voor politiemensen die geweld gebruiken. De minister van Veiligheid en Justitie wil de wet wijzigen omdat zij voor hun werk soms geweld moeten gebruiken en dan vaak worden behandeld als verdachte. De Raad voor de rechtspraak heeft daar begrip voor, maar denkt niet dat de wijziging dit oplost. Dat blijkt uit het advies van de Raad over het wetsvoorstel geweldsaanwending opsporingsambtenaar.

Teneur wetsvoorstel

Geweld van politiemensen of andere opsporingsambtenaren leidt soms tot verwonding of de dood van mensen die worden overmeesterd. De agenten moeten dan niet als verdachten worden aangemerkt, is de teneur van het wetsvoorstel. Want waar andere mensen op de vlucht kunnen slaan in noodsituaties, worden zij geacht in te grijpen. Dat levert risico’s op die politiemensen in een kwetsbare positie brengen.

Nieuw delict

Vervolging voor mishandeling of doodslag is dan niet passend, vindt de minister. Hij stelt voor het strafrechtelijk onderzoek te vervangen door een feitenonderzoek. Mocht daaruit blijken dat een agent onrechtmatig geweld heeft gebruikt, dan kan hij worden vervolgd voor een nieuw in te voeren strafbaar feit: schending van de geweldsinstructie.

Symbolisch

Dat de minister meer erkenning wil voor de bijzondere positie van politiemensen, kan de Raad goed volgen. Maar het is de vraag of de nieuwe regels beter uitpakken dan nu. In de wet staat al dat ‘hij die een feit begaat ter uitvoering van een wettelijk voorschrift’ niet strafbaar is. Een nieuwe uitzondering voor politiemensen voegt volgens de Raad niets toe. Het wetsvoorstel lijkt vooral symbolisch te zijn. 

Eerder strafbaar

Het nieuwe wetsartikel over schending van de geweldsinstructie kan ertoe leiden dat politiemensen juist eerder strafbaar zijn, waarschuwt de Raad. Schuld aan schending is straks al genoeg voor een veroordeling, terwijl bij mishandeling of doodslag ook moet worden aangetoond dat de dader uit was op letsel of overlijden van het slachtoffer.

Feitenonderzoek

Ook het nieuwe ‘feitenonderzoek’ roept vragen op. Agenten die geweld toepassen worden in dit wetsvoorstel niet als verdachten bestempeld, maar krijgen wel – deels – dezelfde rechten. Hetzelfde geldt voor onderzoeksbevoegdheden. Die zijn bijna hetzelfde als in een strafrechtelijk onderzoek, maar telefoons afluisteren is bijvoorbeeld niet toegestaan. Die onduidelijkheid schept verwarring, ook over de rechten van slachtoffers.

 

Categorieën: Nieuws

Rechters voorzichtig met verzoeken Turkije

do, 07/21/2016 - 20:27

De onzekere situatie in Turkije zorgt voor ongerustheid onder Nederlandse rechters. Een aantal van hen heeft besloten Turkse verzoeken om rechtshulp of uitlevering van mensen uit te stellen of – waar dat voorheen misschien niet nodig leek – op zitting te laten komen.

Rechtsstaat

Rechters worden geconfronteerd met berichten dat sinds de mislukte staatsgreep in Turkije op grote schaal mensen worden opgepakt of uit hun functie ontheven. Dat laatste geldt ook voor bijna 3.000 rechters en officieren van justitie. De onzekerheid over de naleving van principes van de rechtsstaat brengt Nederlandse rechters ertoe extra voorzichtig te zijn. 

Begrip

De Raad voor de rechtspraak, die veel vragen krijgt over de gang van zaken, heeft begrip voor de zorgen die onder rechters leven en kan zich voorstellen dat zij Turkse verzoeken om rechtshulp of uitlevering zeer zorgvuldig beoordelen, met inachtneming vanzelfsprekend van de geldende wetten en verdragen. De Raad heeft overigens geen bemoeienis met rechterlijke uitspraken. Het is aan individuele rechters te beslissen over uitlevering of rechtshulp aan Turkije, en dat oordeel goed te motiveren.

Categorieën: Nieuws

Storing digitale loket Rechtspraak opgelost

di, 07/19/2016 - 11:19

Vanochtend was er een storing bij onderdelen van het digitale loket Rechtspraak. De storing is inmiddels verholpen. Excuses voor het ongemak

Mocht u onverhoopt toch nog problemen ondervinden, neem contact met ons op via social media of 088 361 61 61.

Categorieën: Nieuws

Europese rechters bezorgd over Turkije

ma, 07/18/2016 - 16:10

Het Europese netwerk van Raden voor de rechtspraak (ENCJ) maakt zich grote zorgen over berichten dat meer dan 2700 Turkse rechters en openbare aanklagers zouden zijn ontslagen door de Hoge Raad in Turkije. Ook zijn er aanwijzingen dat een groot aantal rechters en aanklagers wordt vastgehouden in de nasleep van de mislukte couppoging.

Excuus

De ENCJ roept het netwerk de Turkse autoriteiten op om de onafhankelijkheid van rechters te respecteren en in alle gevallen te zorgen voor een eerlijk proces. Dat schrijven de Europese Raden voor de rechtspraak vandaag in een verklaring. Volgens de ENCJ geven de berichten uit Turkije aanleiding te vermoeden dat de mislukte coup een excuus is voor de verdere zuivering van de rechterlijke macht

De Nederlandse Raad voor de rechtspraak maakt deel uit van het bestuur van het ENCJ.

Categorieën: Nieuws

Wat betekent digitalisering voor juridische professionals?

do, 07/14/2016 - 14:04

De wetten die het via het webportaal Mijn Rechtspraak indienen van documenten voor een rechtszaak mogelijk maken zijn aangenomen door de Eerste Kamer. Ze treden op z’n vroegst 1 februari 2017 in werking. Het digitaal procederen wordt gefaseerd ingevoerd.

Wat betekent dit voor juridische professionals? Bekijk de video voor een korte impressie:

Meer informatie: Modernisering rechtspraak

Categorieën: Nieuws

Rechters reiken handvatten aan voor bestraffen jongeren

wo, 07/13/2016 - 17:47

Rechters hebben handvatten aangereikt voor het bestraffen van jongeren. Voor volwassenen had het Landelijk Overleg Vakinhoud Strafrecht (LOVS) al eerder zogeheten oriëntatiepunten gepubliceerd die rechters kunnen gebruiken bij het bepalen van de straf. Nu zijn die er ook voor jongeren die berecht worden op grond van het jeugdstrafrecht, dat andere straffen heeft dan het volwassenenstrafrecht.

Oriëntatiepunten voor straftoemeting

Deze oriëntatiepunten – 18 jaar geleden voor het eerst opgesteld om de straftoemeting landelijk beter af te stemmen- laten zien welke straffen gemiddeld worden opgelegd voor veel voorkomende misdrijven. Rechters kunnen dat als handvat gebruiken bij het bepalen van de straf in individuele gevallen, maar zijn er niet aan gebonden. Elke zaak is anders en rechters maken daarin hun eigen afweging. Zij wegen naast de ernst van het misdrijf ook andere omstandigheden mee, zoals de gevolgen voor slachtoffers en de persoon van de dader.

Maatwerk

Dat het leveren van maatwerk voorop staat, geldt extra sterk voor jongeren. Zij zijn nog volop in ontwikkeling en daardoor kwetsbaar. Het jeugdstrafrecht, bedoeld voor jongeren van 12 tot 18 jaar, is minder dan het strafrecht voor volwassenen op vergelding gericht en meer op bijsturing. Bijvoorbeeld via begeleiding door de jeugdreclassering of verplichte behandeling. Voor jongeren vanaf 16 jaar kan de rechter besluiten toch volwassenenstrafrecht toe te passen, als hun ontwikkelingsniveau of de ernst van het misdrijf daar aanleiding toe geven. Omgekeerd kan de rechter jeugdstrafrecht toepassen op jongeren tot 23 jaar die minder ver zijn in hun ontwikkeling.

Afspraken

Behalve de oriëntatiepunten voor straftoemeting hebben de strafrechters ook afspraken op schrift gesteld om de rechtseenheid te bevorderen. Bijvoorbeeld over het aantal dagen dat een jongere de cel in moet als een boete niet wordt betaald of een taakstraf niet wordt uitgevoerd. 

Meer weten? Zie Oriëntatiepunten voor straftoemeting.

 

Categorieën: Nieuws

Wetten digitaal procederen aangenomen

di, 07/12/2016 - 14:26

De Eerste Kamer heeft vandaag (dinsdag 12 juli) met algemene stemmen de wetten aangenomen die het via internet indienen van documenten voor een rechtszaak mogelijk maken. De wetten treden op z’n vroegst 1 februari  2017 in werking; vanaf dan moeten professionele partijen als advocaten en gerechtsdeurwaarders stukken digitaal indienen.

De Rechtspraak heeft een planning gemaakt die 1 februari 2017 ingaat. Er is voor gekozen de digitalisering in fases in te voeren. Dit houdt risico’s zo klein mogelijk en biedt de mogelijkheid pas een volgende stap te zetten als de techniek zich heeft bewezen (zie ook de tijdlijn (pdf, 270,1 KB); hierin is per type rechtszaak aangegeven wanneer de verplichting voor professionals precies ingaat). Ook particulieren kunnen later bijvoorbeeld de stukken over een betalingsconflict of ontslagzaak via internet indienen. Waarschijnlijk wordt dit in de tweede helft van 2018. 
Frits Bakker, voorzitter van de Raad voor de rechtspraak, noemt het akkoord gaan door de Eerste Kamer met de wetten, ‘een mijlpaal’. ‘We kunnen nu volgende stappen zetten om rechtspraak eenvoudiger en toegankelijker te maken.’

Eenvoudiger en toegankelijker

Het civiele proces (waarin particulieren, organisaties of bedrijven onderling een conflict hebben) wordt eenvoudiger door de invoering van één basisprocedure. Die bestaat uit 1 schriftelijke ronde, 1 mondelinge behandeling bij de rechter en daarna een uitspraak. Alle civiele procedures beginnen met een digitale procesinleiding (de term ‘dagvaarding’ verdwijnt). Hiermee kunnen vorderingen en verzoeken worden ingediend. De kern is een mondelinge behandeling, al vrij snel na de start van de basisprocedure. Hierdoor heeft de rechter vroeg contact met partijen. Hij kan dan om een toelichting vragen, getuigen of deskundigen horen en schikkingsmogelijkheden aftasten.
De rechter kan in civiele zaken voortaan ook mondeling uitspraak doen. Hierdoor krijgen partijen direct duidelijkheid van de rechter die zojuist met hen sprak. Ook is een voordeel dat de rechter tijdens een mondelinge uitspraak een en ander kan toelichten en kan controleren of de uitspraak ook wordt begrepen. 

Digitaal

In bestuursrecht (waarbij een overheidsorgaan is betrokken) werd al op vrijwillige basis geëxperimenteerd met digitaal stukken indienen. Dat kan, omdat het procesrecht in bestuursrecht niet veel verandert. In het civiele recht (waarin particulieren, organisaties of bedrijven onderling een conflict hebben) is dat wél het geval. Hierdoor was het nog niet mogelijk in de praktijk ervaring op te doen. Afgesproken is dat het komende half jaar wordt gebruikt om op kleine schaal te oefenen met digitaal procederen in civiele zaken.
Digitalisering van rechtspraak heeft voor juridische professionals als voordeel dat zij minder tijd kwijt zijn aan administratie en wachten op de post. Papieren dossiers zijn niet meer nodig. Partijen krijgen een digitaal dossier dat 24/7 toegankelijk is en waarmee ze elke stap in het proces kunnen volgen.
Ook in het rechtsgebied toezicht (de rechter houdt bij faillissementen en bewindvoeringzaken toezicht op curatoren en bewindvoerders) en strafrecht wordt al - en steeds meer - met digitale dossiers gewerkt. Bij toezicht zijn hiervoor geen nieuwe wetten nodig. Aanpassing van het strafprocesrecht is een apart wetgevingstraject.

Hoger beroep en cassatie

Voor hoger beroep en cassatie in civiele zaken komt er ook een eenvoudige, digitale procedure. De belangrijkste veranderingen voor de cassatierechtspraak zijn de indiening van het cassatieberoepschrift langs elektronische weg en de digitale stukkenwisseling. De procedure begint - net als bij het hoger beroep - met de indiening van een uniforme procesinleiding.

Zie ook: Modernisering rechtspraak

Categorieën: Nieuws

Bas Heijne houdt Rechtspraaklezing 2016

do, 07/07/2016 - 14:14

Publicist en opiniemaker Bas Heijne spreekt  dit jaar de Rechtspraaklezing uit. De lezing wordt traditiegetrouw gehouden tijdens de Dag van de Rechtspraak, dit jaar op donderdag 8 september in de Brabanthallen in Den Bosch. De dag staat in het teken van het thema De rechter – tussen staat en straat.

Bas Heijne is schrijver, interviewer en vertaler, onder meer bekend van zijn columns in NRC Handelsblad. Hij toont zich telkens een scherpe waarnemer van de moeilijke relatie tussen autoriteit en samenleving, tussen staat en straat. Hij is kritisch over de elite, die niet inspireert met een eigen verhaal. Maar ook over burgers die eisen dat al hun wensen hier en nu worden vervuld. De rechter staat midden in het spanningsveld dat Heijne beschrijft.

Staat en straat

Gedachte achter het thema van de Dag van de Rechtspraak is dat  de rechter, hoewel onafhankelijk, wel degelijk een broodheer dient: de samenleving. Hij moet begrijpen wat er speelt en met beide benen stevig in de maatschappij staan. Maar tegelijkertijd moet hij afstand bewaren en het grillige sentiment van de straat kunnen weerstaan. Soms moet de rechter ook kunnen mishagen. 

Rechtspraaklezing

De Rechtspraaklezing is een traditie, dit jaar wordt hij voor de 11de keer uitgesproken. Vorig jaar sprak Janneke Gerards, hoogleraar Europees recht aan de Radboud Universiteit Nijmegen, over de wrijving die ontstaat als mensen moeten kiezen tussen vrijheid of veiligheid. Eerdere sprekers waren onder meer hoogleraar openbaar bestuur Paul Frissen, oud-minister Hans Weijers, opinieleider Paul Schnabel en Saskia Stuiveling, toenmalig president van de Algemene Rekenkamer.

Categorieën: Nieuws

Bescherming slachtoffers in rechtszaal nog niet altijd afdoende

do, 07/07/2016 - 13:58

Slachtoffers wordt niet altijd voldoende bescherming geboden in de rechtszaal. Dat blijkt uit een onderzoek (pdf, 775,1 KB) onder 43 slachtoffers van criminaliteit, uitgevoerd door het Nederlands Studiecentrum Criminaliteit en Rechtshandhaving (NSCR) en de Vrije Universiteit. Daarnaast vroegen zij aan 18 functionarissen van politie, Openbaar Ministerie, Rechtspraak en advocatuur hoe zij het slachtoffer beschermen. Het onderzoek is gepubliceerd in het vakblad Trema.

Slachtoffers willen vanzelfsprekend tijdens de rechtszaak niet direct worden geconfronteerd met verdachten. In de praktijk blijkt dat zij hiertegen niet altijd worden afgeschermd. Voorbeelden hiervan zijn dat slachtoffer en verdachte in dezelfde rij staan voordat ze de rechtszaal in kunnen, of ze zitten ze in dezelfde wachtruimte voor aanvang van de rechtszaak. Dit zijn voor slachtoffers van criminaliteit bijzonder vervelende gebeurtenissen die bovenop het leed komt dat hen al is aangedaan.

Onvoldoende alertheid

Uit het onderzoek blijkt dat het in de grote, geruchtmakende zaken wel goed gaat. In de minder grote zaken is er nog niet altijd voldoende alertheid. Alle gerechten beschikken inmiddels over speciale slachtofferwachtruimtes. Slachtoffers die daarvan gebruik hebben gemaakt, zijn echter soms van mening dat dit ‘weggestopte’ ruimten zijn. Ze ervaren ze daarom niet als prettig.

Communicatie

De opvang en begeleiding van slachtoffers in de rechtszaal is een gezamenlijke verantwoordelijkheid van politie, Openbaar Ministerie, advocatuur en gerechten. Het blijkt dat het in de communicatie tussen de partijen niet altijd goed gaat. Gerechten moeten op de hoogte worden gesteld van het feit dat een slachtoffer zijn zaak wil bijwonen, slachtoffers moeten op de hoogte worden gesteld van de mogelijkheden die er zijn om te worden afgeschermd, bijvoorbeeld door middel van gebruik te maken van een slachtofferwachtruimte of van een aparte ingang in een gerechtsgebouw. Het blijkt dat informatie niet altijd op de goede plaats aankomt. 

Groot belang

De Rechtspraak vindt het van groot belang dat er alles aan wordt gedaan om slachtoffers te beschermen en de rechtsgang zo pijnloos als mogelijk is te laten verlopen. Hiervoor is een modelregeling (pdf, 135,2 KB) ontwikkeld. Deze regeling schrijft onder meer voor dat in het gerechtsgebouw ongewenste confrontatie met de verdachte zoveel mogelijk moet worden vermeden en dat aan het slachtoffer passende voorzieningen moeten worden aangeboden, waaronder een aparte kamer waar slachtoffers kunnen worden opgevangen. Ook beschrijft deze regeling aan welke minimumeisen deze kamer dient te voldoen.

De Rechtspraak is voortdurend in overleg met de andere partijen in de strafrechtketen en organisaties als Slachtofferhulp om de begeleiding van slachtoffers vlekkeloos te laten verlopen. Het onderzoek van het NSCR en de VU wordt hierbij meegenomen. 

Categorieën: Nieuws

Nieuwe Rechtstreeks in het teken van gefinancierde rechtshulp

di, 07/05/2016 - 11:49

De nieuwe editie van Rechtstreeks, het wetenschappelijk periodiek van de Raad voor de rechtspraak, staat in het teken van de gefinancierde rechtshulp. In het onlangs verschenen magazine staat onder andere een diepte-interview met Aleid Wolfsen, voorzitter van de naar hem vernoemd commissie die onderzoek deed naar de gesubsidieerde rechtsbijstand.

Wolfsen vertelt uitvoerig over de aanbevelingen van zijn commissie. Zo zouden het Juridisch Loket (dat mensen adviseert bij juridische problemen) en de Raad voor de Rechtsbijstand (die gaat over het wel of niet verlenen van financiële hulp) samen moeten gaan. De 2 organisaties moeten dé toegangspoort tot de gefinancierde rechtshulp worden, vindt de commissie.

In Rechtstreeks reageren Britta Böhler (bijzonder hoogleraar advocatuur en voormalig topadvocaat) en Tom Barkhuysen (advocaat en hoogleraar staats- en bestuursrecht) op de woorden van Wolfsen en zijn commissie.

Categorieën: Nieuws

Democratie en eerlijk proces explicieter in Grondwet

ma, 07/04/2016 - 16:07

'De Grondwet waarborgt de democratie, de rechtsstaat en de grondrechten.'

Deze algemene bepaling komt, als het aan het kabinet ligt, vóór artikel 1 in de Grondwet te staan. In de Grondwet zijn de grondrechten van burgers en de staatsinrichting vastgelegd. De algemene bepaling geeft de contouren aan voor het lezen en begrijpen van de Grondwet. 

Eerlijk proces

Ook het recht op een eerlijk proces voor een onafhankelijke en onpartijdige rechter wordt in de Grondwet opgenomen. In de huidige Grondwet staat dit uitgangspunt niet in algemene zin en expliciet opgenomen, al is het wel uitgangspunt voor wetgeving en praktijk. Het kabinet maakte vrijdag bekend de 2 Grondwetswijzigingen naar de Tweede Kamer te sturen.

Advies Raad voor de rechtspraak

Het kabinet geeft hiermee uitvoering aan de wens van de Eerste Kamer. Die reageerde op het rapport van de Staatscommissie Grondwet. De Raad voor de rechtspraak adviseerde (pdf, 54 KB) positief over de grondwetswijzigingen, hoewel hij er wel op wees dat een en ander aan kracht zou winnen als het toetsingsverbod voor rechters van wetten aan de Grondwet zou worden opgeheven.

Onafhankelijke en onpartijdige rechter

Het opnemen van het recht op een eerlijk proces in de Grondwet moet de individuele rechtsbescherming van de burger op grondwettelijk niveau garanderen. Aan artikel 17 wordt toegevoegd: 'Ieder heeft bij het vaststellen van zijn rechten en verplichtingen of bij het bepalen van de gegrondheid van een tegen hem ingestelde vervolging recht op een eerlijk proces binnen een redelijke termijn van een onafhankelijke en onpartijdige rechter.'

Categorieën: Nieuws

Onbeperkt spreekrecht slachtoffers en nabestaanden

vr, 07/01/2016 - 10:52
Wet in werking getreden

Slachtoffers en nabestaanden hebben vanaf vandaag (1 juli 2016) onbeperkt spreekrecht in de rechtszaal. Het wetsvoorstel dat dit regelt is in werking getreden.

Tot nu toe hadden slachtoffers (of hun nabestaanden) van ernstige misdrijven beperkt spreekrecht. Ze moesten zich beperken tot 'de gevolgen van het strafbare feit'. Slachtoffers en nabestaanden mogen nu ook spreken over de mogelijke bewezenverklaring, het strafbare feit, de schuld van de verdachte(n) en de hoogte van de straf. Doel van de wet is de positie van het slachtoffer tijdens het strafproces, dat van oudsher sterk dadergericht is, te versterken. Het spreekrecht geldt bij misdrijven waar 8 jaar of meer gevangenisstraf voor kan worden gegeven en een aantal andere in de wet genoemde misdrijven, zoals bepaalde zedenmisdrijven, stalking, bedreiging of een verkeersongeval met dood of ernstig lichamelijk letsel tot gevolg.

Advies

De Raad voor de rechtspraak adviseerde eerder over het wetsvoorstel. In zijn wetgevingsadvies zei de Raad dat hij voorstander is van een grotere rol voor het slachtoffer tijdens de rechtszaak. Wel waarschuwde de Raad ervoor dat met name als gevolg van het recht om over het bewijs te spreken, slachtoffers als getuige kunnen worden gehoord in de rechtszaal. Dat kan hard aankomen, met als risico dat zij zich opnieuw slachtoffer voelen. Ook wees de Raad erop dat er bij slachtoffers te hoge verwachtingen kunnen ontstaan. De rechter zal immers lang niet altijd rekening kunnen houden met het slachtofferadvies, aangezien hij met veel meer factoren rekening moet houden. Hij is bijvoorbeeld gebonden aan strafmaxima.

Trend

De afgelopen tijd hebben slachtoffers en nabestaanden ruimere rechten gekregen. Eerder kregen zij recht op meer informatie en mogelijkheden om schadevergoeding te eisen. Een belangrijke verruiming was de invoering in 2005 van het spreekrecht: sindsdien mogen slachtoffers en nabestaanden in de rechtszaal vertellen over hun leed en de consequenties daarvan. In 2012 werd dit spreekrecht uitgebreid, onder andere door meer betrokkenen rond het slachtoffer spreekrecht toe te kennen. Het onbeperkte spreekrecht komt hier nu bij. 

Categorieën: Nieuws

Nieuwe poging oppositie meer geld voor V en J strandt

do, 06/30/2016 - 14:38

Een nieuwe poging van de oppositie in de Tweede Kamer om extra geld voor het ministerie van Veiligheid en Justitie te bewerkstelligen, heeft het niet gehaald.

Vanmiddag (donderdag 30 juni) verwierp de Tweede Kamer een gisteravond ingediend amendement van het CDA-Kamerlid Van Toorenburg. Volgens dit amendement moest er 184 miljoen euro extra komen voor de nationale politie, het Nederlands Forensisch Instituut, de Rechtspraak (30 miljoen) en het Openbaar Ministerie. Het amendement werd gesteund door D66, SP, ChristenUnie, GroenLinks en SGP.

Voorjaarsnota

Een en ander gebeurde in het kader van de Voorjaarsnota, waarin het kabinet aangeeft waar wordt afgeweken van de eerder ingediende begroting voor 2016. Een meerderheid van de Tweede Kamer had eind vorig jaar aangedrongen op meer geld voor V en J in de Voorjaarsnota.

Motie

Op 15 juni vroeg de oppositie tijdens een debat over de Voorjaarsnota in een motie ook al om extra geld voor V en J. Die motie haalde het niet omdat de coalitiepartijen VVD en PvdA tegen stemden. Dat was ook vandaag zo. Het amendement van gisteravond betekent wel dat de politiek zich niet neerlegt bij de huidige begroting van V en J. In de Eerste Kamer, die nog in moet stemmen met de Voorjaarsnota, heeft de coalitie geen meerderheid.

Categorieën: Nieuws

Rechters: ondergrens goede rechtspleging bereikt

di, 06/28/2016 - 17:21
Petitie aangeboden aan Tweede Kamer De ondergrens van goede rechtspraak is bereikt. Dat stelt een groep verontruste rechters in een petitie (pdf, 1,2 MB) die vandaag aan de Vaste Kamercommissie voor Veiligheid en Justitie is uitgereikt.

In de petitie uiten de rechters, verenigd in de beweging Tegenlicht, hun zorgen over de staat waarin de Rechtspraak verkeert. Volgens de rechters, die eerder een enquête uitzetten onder collega's, zijn onder druk van de bezuinigingen efficiency, schaalvergroting en standaardisatie te ver doorgeslagen. Aan de enquête (pdf, 1,2 MB) deden circa 860 rechters (1 op de 3) mee; de zorgen die de Tegenlicht-rechters hebben, bleken breed te worden gedeeld in de organisatie. 

Loskoppeling begroting

Concreet vragen de Tegenlicht-rechters aan de leden van de Tweede Kamer om 2 dingen. In de eerste plaats zijn dat voldoende financiële middelen. Dat moet rechters op korte termijn in staat stellen te voldoen aan de eisen die de samenleving stelt aan rechtspraak. In de tweede plaats vragen ze - meer principieel van aard - om loskoppeling van de begroting van de Rechtspraak van die van het ministerie van Veiligheid en Justitie. In plaats hiervan zou de Rechtspraakbegroting rechtstreeks bij het parlement moeten worden neergelegd. In de Wet op de rechterlijke organisatie staat ook dat de financiering op objectieve wijze moet plaatsvinden: de Rechtspraak moet zoveel geld krijgen als nodig is om goed en tijdig recht te kunnen spreken. 

Onderbouwing

Ter ondersteuning van dit pleidooi werden aan de petitie 2 artikelen bijgevoegd: een recent in NJB (pdf, 231,7 KB) gepubliceerd artikel van Kees Sterk en Frans van Dijk (respectievelijk lid en directeur van de Raad voor de rechtspraak) en een eveneens recent gepubliceerd artikel van hoogleraar Paul Bovend’Eert in Ars Aequi (pdf, 69,8 KB). In deze artikelen wordt eveneens gepleit voor het uit de politieke arena halen van de financiering van Rechtspraak. Ook Frits Bakker, voorzitter van de Raad, stak dit pleidooi af in het Jaarverslag 2015.

Zie ook: Discussie over financiering rechtspraak

Categorieën: Nieuws

Alle scheepvaartzaken bij Rotterdamse rechtbank

di, 06/21/2016 - 17:30

De rechtbank Rotterdam wordt exclusief bevoegd om scheepvaartzaken te behandelen. Zaken die betrekking hebben op – onder meer - het vervoer van goederen over het water, geschillen over scheepsbouw, de exploitatie van schepen, ladingschade en aanvaringen komen allemaal bij de maritieme kamer van de Rotterdamse rechtbank terecht.

Wetsvoorstel

De Eerste Kamer heeft vandaag een wetsvoorstel aangenomen dat de concentratie van scheepvaartzaken mogelijk maakt. Het Wetboek van Burgerlijke Rechtsvordering moet daarvoor worden aangepast. Deze keuze is gemaakt om de kwaliteit van de rechtspraak en efficiëntie van de rechtsgang te bevorderen. De kennis en expertise van de maritieme kamer wordt beter benut en verder ontwikkeld naarmate die kamer meer zaken behandelt.

Categorieën: Nieuws

Faillissementswet gewijzigd: wettelijke grondslag voor stille curator

di, 06/21/2016 - 17:07

De zogenoemde stille curator heeft vanaf vandaag (dinsdag 21 juni) een wettelijke grondslag. Dat is het gevolg van het feit dat de Tweede Kamer akkoord ging met een aanpassing van de Faillissementswet (Wet continuïteit ondernemingen I). Een amendement dat regelt dat werknemers een plek aan tafel krijgen als een faillissement wordt voorbereid, haalde het ook.

De werkwijze van de meeste rechtbanken wordt hierdoor geformaliseerd. Zij benoemden al stille bewindvoerders. Er was hiervoor een sterke roep uit de praktijk, omdat hierdoor bij een (dreigend) faillissement de schade kan worden beperkt bij klanten, werknemers en schuldeisers.

Hoe werkt het?

Stille bewindvoering werkt als volgt. Als een bedrijf in ernstige financiële moeilijkheden verkeert, kan het de rechtbank vragen welke advocaat curator wordt, mocht het inderdaad failliet gaan. Die persoon kan, vooruitlopend op het eventuele faillissement, al aan de slag. Hij of zij wordt dan een ‘stille bewindvoerder’ genoemd. ‘Stil’ omdat zijn aanwijzing niet publiekelijk bekend wordt gemaakt (bij de benoeming van een bewindvoerder bij surséance van betaling of van een curator bij een faillissement is dat wel zo). De rechtbank wijst niet alleen een stille bewindvoerder aan: zij noemt ook de naam van de rechter-commissaris die bij een eventueel faillissement toezicht zal houden. Die persoon heet de ‘stille rechter-commissaris’ of ‘beoogde rechter-commissaris’.

Doorstart

De stille bewindvoerder laat zich door de ondernemer informeren over wat hem te wachten staat bij een faillissement. Verder kan de bewindvoerder antwoord geven op vragen, bijvoorbeeld over de mogelijkheden van een doorstart (na faillissement). De gedachte is dat de stille bewindvoerder, als hij eenmaal bij het faillissement inderdaad tot curator is benoemd, met deze voorbereide doorstart sneller kan instemmen. De rechter-commissaris (die als stille rechter-commissaris ook al van de doorstart kennis heeft genomen) kan de doorstart vervolgens sneller goedkeuren.

Amendement

De Tweede Kamerleden Recourt en Tanamal dienden vorige week tijdens het wetgevingsoverleg een amendement in dat regelt dat werknemers worden geïnformeerd als een faillissement wordt voorbereid. Ook krijgen werknemers straks vertegenwoordiging in de commissie van schuldeisers. Een Kamermeerderheid stemde in met het amendement. 

Wetgevingsadvies: extra kosten

In zijn overwegend positieve wetgevingsadvies wees de Raad voor de rechtspraak eerder op de extra kosten die invoering van het wetsvoorstel met zich meebrengt. Die zijn substantieel: jaarlijks zo’n 835.000 euro, is de inschatting. De Raad vroeg nadrukkelijk aandacht voor deze financiële consequentie. De extra kosten worden onder meer veroorzaakt doordat  de rechter-commissaris ongeveer twee keer zo veel tijd kwijt is aan stille bewindvoering dan aan een regulier faillissement. Daarnaast leidt de nieuwe werkwijze jaarlijks naar verwachting tot honderden extra verzoekschriftprocedures en insolventie-handelingen. Tijdens het debat in de Kamer vorige week werd hiervoor ook aandacht gevraagd door de Kamerleden. De minister gaf in dit verband aan met de Raad voor de rechtspraak in onderhandeling te zijn over de prijsperiode 2017-2019.

Categorieën: Nieuws

'Kabinet houdt zich bij financiering rechtspraak niet aan de wet'

wo, 06/15/2016 - 09:06

Het kabinet houdt zich niet aan de Wet op de rechterlijke organisatie. Volgens deze wet moet zoveel geld als objectief nodig is voor goede rechtspraak ter beschikking worden gesteld. Het feit dat dit niet gebeurt is niet alleen in strijd met de wet, het tast ook de rechterlijke en institutionele onafhankelijkheid aan.

Dat concluderen Kees Sterk en Frans van Dijk, respectievelijk lid van de Raad voor de rechtspraak en directeur van het Bureau van de Raad, in een artikel dat vandaag is gepubliceerd in het NJB. 
Het huidige financieringssysteem bestaat sinds 2002. Besloten werd toen dat de financiering van rechtszaken onttrokken moest worden aan het politieke proces. De Rechtspraak is een onafhankelijke staatsmacht en mag voor haar middelen niet afhankelijk zijn van de andere staatsmachten, was de gedachte. Via een objectief systeem moest voortaan worden bepaald hoeveel geld de Rechtspraak nodig heeft, waarbij prikkels tot doelmatig en effectief werken werden ingebouwd.      

Economische crisis

Sterk en Van Dijk constateren dat tot 2010 het systeem ‘redelijk’ werd nageleefd. Sinds 2010 is dit echter niet meer het geval. Sinds de start van de economische crisis kijkt de minister van Veiligheid en Justitie niet meer naar wat er nodig is voor goede rechtspraak, maar naar hoeveel geld er is (de begroting van de Rechtspraak vormt een apart onderdeel van V en J).  Kenmerkend hiervoor is dat de Rechtspraak algemene kortingen kreeg opgelegd. Hierdoor kunnen rechters niet meer de tijd en aandacht besteden aan rechtszaken die zij nodig achten.

Vernieuwing

Een tweede probleem is dat het huidige systeem niet voorziet in middelen voor vernieuwing, constateren Sterk en Van Dijk. De herziening van de gerechtelijke kaart in 2013, waardoor het aantal gerechten werd verminderd, legde een groot beslag op mensen en middelen. Datzelfde is nu het geval bij het moderniseringsprogramma Kwaliteit en Innovatie. Doordat er niet voldoende middelen zijn, staat de kwaliteit van rechtspraak onder druk.

Nieuwe wetten

Een derde probleem is dat het systeem onvoldoende rekening houdt met nieuwe wetgeving. De invoering, bijvoorbeeld, van meer spreekrecht voor slachtoffers, leidt direct tot een langere duur van rechtszaken. Extra middelen als gevolg van nieuwe wetten komen pas aan de orde als er afspraken moeten worden gemaakt over een nieuwe, 3-jaarlijkse prijsperiode. Sterk en Van Dijk pleiten ervoor dat het kabinet bij besluitvorming over een nieuwe wet meteen vaststelt hoeveel middelen de Rechtspraak erbij moet krijgen. Dit voorkomt geruzie bij het begin van de nieuwe prijsperiode. 

Wet naleven

Het feit dat het budget van V en J leidend is geworden bij de financiering van rechtspraak (ook de Algemene Rekenkamer concludeerde dit recent) is volgens de auteurs van het NJB-artikel het grootste probleem. Dit kan worden opgelost doordat de minister voortaan wél de wet gaat naleven. Sterk en Van Dijk noemen ook de mogelijkheid de Rechtspraak voortaan een niet-departementale begroting te geven (college in de zin van de Comptabiliteitswet 2016). Problemen op de begroting van V en J hebben dan geen invloed meer op de Rechtspraak. Ook moet de Rechtspraak de financiële ruimte krijgen om vernieuwingen door te kunnen voeren: alleen dan kan ‘de Rechtspraak haar richtinggevende rol in een steeds complexere samenleving vervullen’.

Categorieën: Nieuws

Meerderheid Kamer voor wettelijke verankering stille bewindvoerder

di, 06/14/2016 - 16:52

Een meerderheid van de Tweede Kamer is voorstander van de wetswijziging die de zogenoemde stille bewindvoerder van een wettelijke basis voorziet. Zo’n beoogd curator bereidt een mogelijk faillissement voor en kan daardoor sneller handelen als het faillissement werkelijkheid wordt. 

Dat bleek gisteren tijdens een wetgevingsoverleg van de vaste commissie voor Veiligheid en Justitie over het ‘Wetsvoorstel  continuïteit ondernemingen I’, die de Faillissementswet van 1893 wijzigt. Eerder adviseerde de Raad voor de rechtspraak over het wetsvoorstel overwegend positief. De werkwijze van de meeste rechtbanken wordt met de wetswijziging geformaliseerd, aangezien zij al stille bewindvoerders benoemen. Er is hiervoor een sterke roep uit de praktijk.

Stille bewindvoering

Hoe werkt stille bewindvoering? Als een bedrijf in ernstige financiële moeilijkheden verkeert, kan het de rechtbank vragen welke advocaat curator wordt, mocht het bedrijf inderdaad failliet gaan. Die persoon kan, vooruitlopend op het eventuele faillissement, al aan de slag gaan. Hij of zij wordt dan een ‘stille bewindvoerder’ genoemd. ‘Stil’ omdat zijn aanwijzing niet publiekelijk bekend wordt gemaakt, terwijl dat bij de benoeming van een bewindvoerder bij surséance van betaling of van een curator bij een faillissement wel gebeurt. De rechtbank wijst niet alleen een stille bewindvoerder aan: zij noemt ook de naam van de rechter-commissaris die bij een eventueel faillissement toezicht zal houden. Die persoon heet de ‘stille rechter-commissaris’ of ‘beoogde rechter-commissaris’. 

Schade beperken

De inschakeling van de stille bewindvoerder heeft als doel om schade bij klanten, werknemers en schuldeisers als gevolg van een eventueel faillissement zoveel mogelijk te beperken. De stille bewindvoerder laat zich door de ondernemer informeren over wat hem te wachten staat in het geval van een faillissement. Verder kan de  bewindvoerder antwoord geven op vragen van de ondernemer. Deze vragen kunnen bijvoorbeeld gaan over de mogelijkheden van een doorstart (na faillissement). De gedachte is dat de stille bewindvoerder, als hij eenmaal bij het faillissement inderdaad tot curator is benoemd, met deze voorbereide doorstart sneller kan instemmen. De rechter-commissaris (die als stille rechter-commissaris ook al van de doorstart kennis heeft genomen) kan de doorstart vervolgens sneller goedkeuren.

Extra kosten

In zijn wetgevingsadvies wees de Raad voor de rechtspraak op de extra kosten die invoering van het wetsvoorstel met zich meebrengt. Die zijn substantieel: jaarlijks zo’n 835.000 euro, is de inschatting. De Raad vroeg nadrukkelijk aandacht voor deze financiële consequentie. De extra kosten worden onder meer veroorzaakt doordat  de rechter-commissaris ongeveer twee keer zo veel tijd kwijt is aan stille bewindvoering dan aan een regulier faillissement. Daarnaast leidt de nieuwe werkwijze jaarlijks naar verwachting tot honderden extra verzoekschriftprocedures en insolventie-handelingen. Tijdens het debat in de Kamer werd hiervoor ook aandacht gevraagd door de Kamerleden. De minister gaf in dit verband aan met de Raad voor de rechtspraak in onderhandeling te zijn over de prijsperiode 2017-2019.   

Zie ook: 4 vragen over stille bewindvoering
Zie ook: Verslag van de commissievergadering

Categorieën: Nieuws

De zachte kant van digitalisering

ma, 06/13/2016 - 16:05
Te leren lessen als overheidsorganisaties digitaal informatie gaan uitwisselen

‘Elke stap die wij zetten in het digitaliseren van gerechtelijke procedures, heeft gevolgen voor de organisaties die informatie aan de Rechtspraak aanleveren. Daar zijn we ons zeer van bewust. We werken er hard aan om die gevolgen zo klein mogelijk te laten zijn. En de lessen nemen we steeds mee.’

Dat was de boodschap van Monique Commelin, directeur van het digitaliserings- en moderniseringsprogramma Kwaliteit en Innovatie van de Rechtspraak, tijdens een workshop op de Dag van de Bedrijfsvoering (donderdag 9 juni) voor overheidsorganisaties.
De Rechtspraak gaf deze workshop samen met de IND (Immigratie- en Naturalisatiedienst). Hierin draaide het om de te leren lessen wanneer overheidsorganisaties hun digitale systemen aan elkaar koppelen.

Urgentie

Organisaties zijn in de regel ver met de digitalisering van hun eigen werkprocessen. Er ontstaan niet zelden problemen als er informatie moet worden uitgewisseld tussen organisaties (‘iedereen is gedigitaliseerd, maar niet op elkaar’, merkte een bezoeker op). Voor overheidsorganisaties is dat een grote zorg: voor de klant, of dat nu een advocaat, bedrijf of burger is, is er maar 1 overheid. Klanten hebben er immers geen boodschap aan dat verschillende overheidsorganisaties betrokken zijn bij hun issue.
Er is urgentie om een en ander goed te regelen: professionele procespartijen, zoals de IND maar ook het UWV, de Belastingdienst en advocaten, zijn binnen afzienbare tijd verplicht digitaal te procederen (wanneer precies is nog niet bekend, dit is afhankelijk van wanneer de wetgeving door het parlement is aangenomen).  

Sinds eind 2014 wisselt de IND digitaal informatie uit met de Rechtspraak via een zogenoemde systeemkoppeling. De IND is voorloper, inmiddels zijn zo’n 1.500 dossiers helemaal digitaal. De directe aanleiding voor de IND om deze overeenkomst met de Rechtspraak aan te gaan was een trieste: de zelfmoord van de Russische asielzoeker Dolmatov, wiens gegevens door het werken op papier en met de fax niet tijdig en niet goed waren verwerkt. Voor het ministerie van Veiligheid en Justitie, waar het IND onderdeel van uitmaakt, was dit aanleiding snelheid te maken met de digitalisering van de informatie-uitwisseling tussen de Rechtspraak, het Centraal Inschrijfbureau Vreemdelingenzaken (CIV) en de IND. Hierdoor wordt bewerkstelligd dat informatie 24/7 raadpleegbaar en accuraat is. Dat geld niet alleen voor de Rechtspraak, de IND en het CIV, maar ook voor andere partijen als de politie en de marechaussee. 

Relatie

Annemieke van Dam van de IND en Monique Commelin zetten tijdens de workshop uiteen dat een aantal zaken van groot belang is als partijen samen gaan werken.
Het misschien wel allerbelangrijkste is dat er continu wordt gewerkt aan de relatie, de zogenoemde ‘zachte kant van digitalisering’. Vertrouwen hebben in elkaar, van elkaar weten waar aan wordt gewerkt, elkaar op de hoogte brengen als er even iets niet lukt – het bepaalt voor een groot deel het succes, aldus Commelin en Van Dam. Hierbij hoort ook het delen van succes. Bij bijvoorbeeld de duizendste digitale asielzaak zijn er snoeppotten verstuurd naar alle rechtbanken, de projectteams en de IND.

Ook belangrijk is steeds het uiteindelijke doel voor ogen te hebben. Terwijl iedereen last heeft van de overgangsfase, is het uiteindelijke resultaat dat straks efficiënter kan worden gewerkt en sneller over alle gegevens kan worden beschikt. Dat is voor het werkplezier prettig en - waar het uiteindelijk natuurlijk om draait - de klant wordt straks beter bediend.

Ketendenken

Gezamenlijk periodiek evalueren is eveneens van groot belang: blik samen met alle betrokkenen terug en benoem wat goed ging en wat beter moet. Dit zorgt er voor dat ‘ketendenken’ voorrang kan krijgen boven het belang van de eigen organisatie.

Het formuleren van randvoorwaarden kwam ook als belangrijk punt ter sprake. In het specifieke geval van de IND en de Rechtspraak kwam het bijvoorbeeld voor dat in een zaak de rechter al de beschikking had over digitale middelen, maar de vreemdelingenadvocaat werkte nog met een papieren dossier en de vertegenwoordiger van de IND had geen laptop. Duidelijk zal zijn dat in dit geval niet aan de randvoorwaarden werd voldaan voor een succesvolle samenwerking.

Monique Commelin: ‘Digitaal werken is wennen voor iedereen. Organisaties hebben vaak al hun handen vol aan zichzelf, en dan moeten ze ook nog eens onderling digitaal informatie uit gaan wisselen, dus rekening houden met elkáár. De samenwerking met de IND heeft ons veel geleerd. Die lessen passen we uiteraard toe op volgende stappen die we zetten, als ook andere organisaties op deze manier met de Rechtspraak gaan communiceren.’

Zie ook: Modernisering rechtspraak (KEI)

Categorieën: Nieuws

Rechtspraak houdt vast aan 1 bestuursrechtelijk hof

do, 06/09/2016 - 10:32
Hoorzitting in Tweede Kamer

De Tweede Kamer organiseert vanmiddag (donderdag 9 juni) vanaf 15 uur een hoorzitting over het Wetsvoorstel organisatie bestuursrechtspraak. Frits Bakker, voorzitter van de Raad voor de rechtspraak, zal daar het standpunt herhalen voorstander te zijn van één hof voor bestuursrechtzaken in hoger beroep.

De Raad voor de rechtspraak heeft eerder, mede namens de rechtbanken, gerechtshoven, de Centrale Raad van Beroep (CRvB) en het College van Beroep voor het bedrijfsleven (CBb), in een position paper uiteengezet van mening te zijn dat bestuursrechtspraak in hoger beroep moet worden geconcentreerd bij 1, nieuw te vormen bestuursrechtelijk gerechtshof. Dat zou de zaken moeten gaan behandelen die nu nog door de Afdeling bestuursrechtspraak van de Raad van State, de CRvB en het CBb worden afgedaan. Volgens de Rechtspraak is dit goed voor de rechtseenheid en overzichtelijkheid. In een wetgevingsadvies vorig jaar herhaalde de Rechtspraak dit standpunt.

Wetsvoorstel

Minister Plasterk (BZK) stelt in het wetsvoorstel iets anders voor: het kabinet  wil dat de zaken die nu het CBb behandelt (sociaal-economisch bestuursrecht) naar de Afdeling bestuursrechtspraak van de Raad van State gaan en dat de zaken van de CRvB (onder meer sociale zekerheid en ambtenarenzaken) naar de gerechtshoven overgaan (Zie ook: Kabinet stemt in met wetsvoorstel reorganisatie bestuursrecht). In zijn wetgevingsadvies zei de Raad voor de rechtspraak over het wetsvoorstel dat het kabinet hiermee een ‘grote kans’ tot verbetering en stroomlijning van de hoogste bestuursrechtspraak laat liggen. 

Regeerakkoord

Het voornemen tot vereenvoudiging van bestuursrecht is opgenomen in het regeerakkoord. Al langer is er kritiek op de wijze waarop de bestuursrechtspraak is georganiseerd. Door de versnippering over verschillende instanties is het stelsel niet erg inzichtelijk. Bovendien is de rechtseenheid binnen het bestuursrecht niet verzekerd, doordat er - anders dan in de andere rechtsgebieden - meer hoogste rechters zijn.

Live

De hoorzitting in de Tweede Kamer wordt gehouden in de Groen van Prinsterzaal en is live te volgen. Meer informatie

 

 

 

Categorieën: Nieuws

Pagina's

Kunnen wij u helpen?

Heeft u een juridisch probleem en wilt u een advocaat of een mediator inschakelen?
Neem contact met ons op. Wij zoeken een specialist bij uw probleem.

> Schakel hulp in voor uw juridisch probleem